Hoe onafhankelijk is het Mulier Instituut als het gaat om zwemveiligheid?

De Kamer baseert zijn kennis en kunde over zwemveiligheid op basis van de uitkomsten van “onafhankelijke” onderzoeken uitgevoerd door het Mulier Instituut. Maar hoe onafhankelijk is dit instituut en hoe verstrengeld zijn de belangen van de bestuurders.

Het Mulier Instituut voert in opdracht onderzoeken uit over verschillende onderwerpen. Zo hebben zij zich vaker gebogen over de zwembranche met haar zwemveiligheid. Een voorbeeld hiervan is de financiële impact van Covid-19 op de zwembadbranche. De overheid ging in eerste instantie uit van de berekeningen van het Mulier Instituut. Dit onderzoek is in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) uitgevoerd. Op aandringen van de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) én de Nationale Raad Zwemveiligheid (NRZ) is dit beperkt tot de gemeentelijke zwembaden en gemeentelijk vastgoed. Deze gemeentelijke zwembaden werden wél in vele gevallen geëxploiteerd door commerciële en beursgenoteerde partijen.

Uit de berekeningen kwam een bedrag van ongeveer 180 miljoen euro schade voor de eerste periode. Op basis hiervan is het steunpakket Specifieke Uitkering IJsbanen en Zwembaden (SPUKIJZ) ontstaan. De 180 miljoen waren lang niet toereikend voor de branche, die ook veel commerciële partijen betrof. De commerciële zwembaden mochten hiervan geen gebruik maken. De VSG wees naar de bestaande steunpakketten voor deze getroffenen onder de noemer MKB. Voor de commerciële baden waren deze steunpakketten veel te weinig. Voor de publieke baden was het een extra financiële steun naast de subsidiegelden die zij al ontvingen.

Dan de NRZ; via de Kamer van Koophandel gaat er een deur aan informatie open. Zo zijn daar bestuursleden zichtbaar die niet op de site vermeld staan en zijn daar meerdere  “dubbele petten” te vinden. Vandaag uitgelicht de voorzitter van de NRZ: Johannes (Jan) Rijpstra. Als hoofdfunctie bekleed de heer Rijpstra het Burgemeesterschap van de Gemeente Smallingerland. Gemeente Smallingerland omvat een tal van plaatsen waaronder Drachten.

De Gemeente Smallingerland is al geruime tijd bezig met het voorbereiden en uitvoeren van de bouw van een nieuw zwembad. Zwemcentrum de Welle wordt een groen duurzaam centrum met als doel, samen met de Koninklijke Nederlandse Zwembond (KNZB), de functie te hebben van topsport en talent ontwikkelings locatie in het noorden. Voor dit project heeft de provincie een extra subsidie van 10 miljoen euro beschikbaar gesteld. De totale kosten zijn beraamd op een ruime 20 miljoen euro. Toch bijzonder dat in de meeste grote plaatsen de hand op de knip gehouden moet worden als het gaat om zwembadbouw en hier alle middelen uit de kast worden getrokken.

Zou de nevenfunctie van de Burgemeester hierbij meehelpen? Opvallend in ieder geval is dat twee bestuursleden van de KNZB in het bestuur van de NRZ zitten. Korte lijntjes zijn hier wel heel makkelijk te maken.

Dan de andere functie van Jan Rijpstra; naast voorzitter van de Nationale Raad Zwemveiligheid is hij ook Lid Raad van Toezicht bij het Mulier Instituut. Laat dat nou net het bureau zijn dat allerlei onderzoeken doet voor het ministerie van VWS waar grote beslissingen worden genomen! Als je de afgelopen corona periode gaat analyseren waren het vooral de grote bonden en belangenorganisaties (gesubsidieerd door het ministerie van VWS onder leiding van de VSG) die het lieten afweten als het gaat om echte zwemveiligheid. Grote woorden veel zoom overleg in secundaire praatgroepjes, maar de beslissingen werden achter het bureau gemaakt.

De zwemveiligheid van Nederland wordt nu vooral bepaald door mensen die, zoals ik aangaf, andere belangen lijken te hebben dan waarvoor de bonden en belangenverenigingen eigenlijk bedoeld zijn. Wordt het niet tijd dat Den Haag de ogen opent en eens een luisterend oor legt op de vloer zelf? Zwemveiligheid is van en voor ons allemaal en hier zullen wij allemaal ons steentje aan moeten bijdragen. Om dit te bereiken zullen er wat heilige huisjes moeten sneuvelen. Ik zou beginnen bij de voorzitter.