Van Nispen en Mohandis zetten zwemveiligheid op de kaart: impact van de aangenomen moties.

De Tweede Kamer heeft onlangs meerdere moties aangenomen van Michiel van Nispen (SP) en Mohammed Mohandis (PvdA) die direct raken aan de toekomst van zwemveiligheid en zwemonderwijs in Nederland. Daarmee staan thema’s als schoolzwemmen, toegankelijkheid van zwemlessen en het behoud van zwembaden weer nadrukkelijk op de politieke agenda.

Voor de Nederlandse Stichting Water- & Zwemveiligheid (NSWZ) is dit een hoopgevende ontwikkeling. Al jaren signaleren wij de groeiende ongelijkheid in zwemvaardigheid en de toenemende druk op zwembaden en zwemscholen. Met ons 10-puntenplan hebben we daarom een routekaart ontwikkeld voor structurele verbetering. De aangenomen moties sluiten daar in belangrijke mate bij aan, maar laten ook zien waar nog hiaten liggen.

Een maatschappelijke urgentie

Nederland is een waterland. Van grachten en sloten tot recreatieplassen en de Noordzee: water is overal. Toch is zwemmen allang niet meer vanzelfsprekend. Uit cijfers blijkt dat kinderen uit gezinnen met lage inkomens twaalf keer zo vaak geen zwemdiploma hebben als kinderen uit hogere inkomensgroepen. Dat verschil is enorm en vergroot de kans op ongelukken en verdrinking.

Tegelijkertijd zien we dat steeds meer zwembaden onder druk staan door hoge kosten of sluiting. Gemeenten worstelen met financiering, terwijl particuliere zwemscholen te maken hebben met stijgende lasten en vaak geen toegang tot subsidies. Het gevolg is een lappendeken van mogelijkheden, waarbij de plek waar je wieg staat bepaalt of je veilig leert zwemmen.

Juist om die ongelijkheid te doorbreken zijn de moties van Van Nispen en Mohandis zo belangrijk. Ze geven richting aan een meer structureel zwemveiligheidsbeleid en sluiten aan bij de oproep van de NSWZ om van zwemles weer een basisvoorziening te maken.

Schoolzwemmen: geen nostalgie, maar noodzaak

De meest besproken motie gaat over de terugkeer van schoolzwemmen. Daarbij is nadrukkelijk niet gekozen voor een ouderwetse herinvoering, maar voor een slimme variant gebaseerd op het onderzoek Schoolslag in perspectief.

Dat onderzoek liet zien dat schoolzwemmen ongelijkheid kan verkleinen, mits het goed wordt ingericht. De Kamer kiest nu voor een combinatie van twee scenario’s:

Kinderen zonder A-diploma in groep 6 krijgen zwemles buiten schooltijd, georganiseerd door gemeenten.

Dit betekent dat we kwetsbare groepen gericht bereiken, zonder dat het hele onderwijsprogramma op de schop hoeft. Voor de NSWZ is dit een stap die goed past bij ons pleidooi voor wettelijk zwemlesverlof: structureel tijd en ruimte vrijmaken om te leren zwemmen, zodat financiële of organisatorische barrières verdwijnen.

Schoolzwemmen wordt zo geen nostalgische terugkeer naar vroeger, maar een modern instrument om kansengelijkheid te vergroten.

Zwembaden: het fundament van zwemveiligheid

Een tweede belangrijke motie vraagt de regering een plan te maken om openbare zwembaden in publieke handen te houden. Daarmee moet de beschikbaarheid van zwemwater beter worden gewaarborgd.

Dat is essentieel, want zonder voldoende baden is elk plan zinloos. Toch waarschuwt de NSWZ voor een eenzijdige benadering: niet alleen publieke, maar ook particuliere aanbieders zijn onmisbaar. In veel regio’s verzorgen zij het merendeel van de zwemlessen. Hun rol moet erkend worden en zij verdienen gelijke spelregels, ook als het gaat om toegang tot subsidies of ondersteuning bij hoge energie- en huurkosten.

Daarnaast komt er een onderzoek naar een gemeentelijke zorgplicht voor zwembaden. Dat kan een structurele borging opleveren, maar ook hier geldt: overleg met álle erkende aanbieders – publiek én privaat – is cruciaal. Alleen zo kan lokaal een compleet en eerlijk aanbod ontstaan.

Toegankelijkheid: niemand buiten de boot

Een andere aangenomen motie bepaalt dat alle gemeenten zwemlessen moeten aanbieden aan kinderen uit lage-inkomensgezinnen. Daarmee wordt een belangrijke drempel geslecht.

Toch schuilt er ook een risico: gemeentelijke regelingen zijn vaak versnipperd en afhankelijk van lokale prioriteiten. Ouders moeten hun weg vinden in ingewikkelde procedures en niet iedere gemeente stelt dezelfde middelen beschikbaar.

Daarom pleit de NSWZ voor de oprichting van een Nationaal Zwemlesfonds. Dat zorgt voor helderheid, eenvoud en zekerheid. Ouders weten dan altijd waar ze aan toe zijn, ongeacht in welke gemeente ze wonen.

Waar de moties nog tekortschieten

Hoewel de aangenomen moties een belangrijke stap vooruit betekenen, blijven er onderwerpen liggen die onmisbaar zijn voor een compleet zwemveiligheidsbeleid. Ons 10-puntenplan wijst nadrukkelijk op:

De kwaliteit van zwemonderwijs: kinderen moeten niet alleen diploma-oefeningen leren, maar ook écht voorbereid worden op onverwachte situaties, bijvoorbeeld in open water.

Conclusie: een stap vooruit, maar nog niet genoeg

De aangenomen moties van Van Nispen en Mohandis markeren een keerpunt: zwemveiligheid staat weer op de kaart in Den Haag. Dat is winst. Maar het is pas het begin.

Met het 10-puntenplan van de NSWZ ligt er een integrale routekaart die ongelijkheid aanpakt, kwaliteit waarborgt en samenwerking tussen publieke én private aanbieders versterkt. Alleen door die breedte mee te nemen, kunnen we garanderen dat élk kind in Nederland veilig leert zwemmen.

De politiek heeft nu de eerste deur geopend. Het is aan ons allemaal – overheid, gemeenten, scholen én zwemaanbieders – om er samen doorheen te stappen.

🔗 Het volledige 10-puntenplan van de NSWZ is te vinden op: nswz.nl/10puntenplan

Wat vind jij? Zijn de aangenomen moties genoeg, of is een Nationaal Zwemlesfonds en wettelijk zwemlesverlof de volgende stap? Deel je mening hieronder.