Czy SPUKIJZ narusza ustawę o rynku i władzy publicznej?

Na początku października ukazał się Tymczasowy raport audytowy z października 2022 r. holenderskiego Ministerstwa Zdrowia (VWS). W raporcie szczegółowo omówiono funkcjonowanie VWS oraz różne dotacje i zaliczki.

Pełny raport: http://lnnk.in/b8fH

Pozostałe wykorzystane informacje pochodzą ze strony rządu holenderskiego dotyczącej ustawy o rynku i władzy publicznej (Wet Markt en Overheid): http://lnnk.in/eyfb

 Poniżej przytaczam treść rozdziału 3.3.3 dotyczącego SPUKIJZ wraz z dodatkowymi informacjami.

 Rozdział 3.3.3 Punkty wymagające uwagi, dotacje celowe, Lodowiska i Baseny oraz Wsparcie Sportu

Tekst źródłowy:

W ramach dotacji celowej na Lodowiska i Baseny gmina może złożyć wniosek o rekompensatę deficytu eksploatacyjnego basenu lub lodowiska powstałego wskutek działań podjętych w celu ograniczenia dalszego rozprzestrzeniania się COVID-19.

Informacja dodatkowa:

Przy wdrażaniu SPUKIJZ już na starcie VWS oraz Stowarzyszenie Sportu i Gmin (Vereniging Sport en Gemeente – wywiad z Andre de Jeu, branża basenowa) wyraźnie wskazały, że dotacja ta obejmowała wyłącznie baseny będące własnością gmin (nieruchomości), nawet jeśli były one eksploatowane przez komercyjne spółki notowane na giełdzie. Firmy te, oprócz normalnej rocznej rekompensaty eksploatacyjnej wypłacanej przez gminę, otrzymały również środki z SPUKIJZ na pokrycie dalszych deficytów eksploatacyjnych. Wiele z tych obiektów zamknęło rok obrotowy bez straty, a niektóre nawet na plusie.

 Tekst źródłowy:

W regulacji poświęca się zbyt mało uwagi ustaleniu wysokości deficytów eksploatacyjnych wynikających z COVID-19. Oprócz ryzyka pomocy publicznej może to prowadzić do niepewności w zakresie zgodności z prawem.

 Informacja dodatkowa:

Na podstawie zrealizowanej wypłaty SPUKIJZ, patrząc przez pryzmat ustawy o rynku i władzy publicznej (Wet Markt en Overheid), można stwierdzić, że występują poważne uchybienia w zakresie dotacji przyznanych na deficyty eksploatacyjne związane z wprowadzonymi na basenach obostrzeniami covidowymi. Środki udostępniono bowiem wyłącznie basenom publicznym, przy czym dotacje trafiały do komercyjnych operatorów. Operatorzy ci nie musieli w związku z tym dostosowywać ani podnosić swoich cen — w trakcie kryzysu covidowego i lockdownów, między nimi, ani po ich zakończeniu. Tym samym władze publiczne naruszają jedną z kluczowych zasad ustawy o rynku i władzy publicznej.

 Zakaz uprzywilejowania

Władze publiczne nie mogą uprzywilejowywać własnych przedsiębiorstw publicznych względem konkurencyjnych firm, na przykład oferując niskie stawki.

 Tekst źródłowy:

W 2023 r. wygasa dotacja celowa Wsparcie Sportu. W 2024 r. wejdzie w życie nowa regulacja. W poprzednich latach kontrolnych stwierdziliśmy istotne niepewności i nieprawidłowości w przyznawaniu i rozliczaniu dotacji. Nasza próba dotycząca przyznanych dotacji pozwoli nakreślić obraz ekstrapolowanych błędów i niepewności co do zgodności z prawem za 2022 r. oraz zobrazować leżące u ich podstaw przyczyny. Nasze prace nad rozliczeniami za 2022 r. wykażą, czy niepewności w zakresie zgodności z prawem uległy zmniejszeniu.

3.4 Skala ustaleń wynikających z nieprzestrzegania zasad pomocy publicznej według przewidywań zmniejszy się w 2022 r.

 W 2021 r. stwierdziliśmy 301 mln euro błędów i niepewności w zakresie pomocy publicznej, z czego 207 mln euro w programach dotacyjnych, a 94 mln euro w dotacjach instytucjonalnych i projektowych. W przypadku najważniejszych dotacji sprawdziliśmy, w jakim stopniu te błędy i niepewności — mające swoje źródło w latach ubiegłych, gdy przepisom o pomocy publicznej poświęcano znacznie mniej uwagi — przekładają się na rok 2022. Badanie dotyczące pomocy publicznej jest wciąż w toku.

Przy zawieraniu nowych programów dotacyjnych VWS każdorazowo uwzględnia przepisy o pomocy publicznej, między innymi poprzez wypełnienie standardowego formularza, w którym omawiane są kryteria pomocy publicznej. Zaleca się objaśnianie odpowiedzi w odniesieniu do wszystkich 5 kryteriów. VWS często ogranicza się jedynie do kryterium rozstrzygającego.

Z dniem 1 lipca 2022 r. wygasła „tymczasowa rama prawna w zakresie pomocy publicznej na wsparcie gospodarki w związku z obecnym wybuchem epidemii COVID-19”. W przypadku programów dotacyjnych ustanowionych po tej dacie — na przykład Miejsca pracy związane z koronawirusem w opiece zdrowotnej 2022 (Coronabanen in de Zorg 2022) — jest to punkt wymagający uwagi.

Pomoc publiczna może wystąpić również w przypadku innych strumieni środków niż dotacje, takich jak dotacje celowe czy zlecenia. W roku kontrolnym 2021 okazało się na przykład, że VWS nie przeprowadziło testu pomocy publicznej dla dotacji celowej na Lodowiska i Baseny, co doprowadziło do niepewności w zakresie zgodności z prawem. W ramach naszej kontroli za 2022 r. ponownie uwzględnimy test pomocy publicznej.