De discussie over zwemveiligheid laait elk jaar opnieuw op zodra de zon zich laat zien. En terecht. Elk verdrinkingsincident is er één te veel, en toch blijven we in Nederland dezelfde fouten maken. We blijven geloven in hulpmiddelen, in plaats van in vaardigheden. We blijven hangen in discussies over gadgets in plaats van structurele oplossingen. En ondertussen worden ouders verkeerd voorgelicht — met mogelijk fatale gevolgen.
De mythe van hulpmiddelen als ‘veiligheid’
We zijn inmiddels omringd door een hele dierentuin aan waterhulpmiddelen: schildpadjes, haaienvinnen, drijfbanden en andere vrolijk ogende gadgets. Producten die ouders een gevoel van veiligheid geven, maar in werkelijkheid niets bijdragen aan echte zwemvaardigheid.
De ironie is schrijnend. Een aantal jaren geleden werd een commercieel zwemhulpmiddel (de bekende ‘zwemschildpad’) nog met open armen geprezen door een prominente waterveiligheidsorganisatie. Diezelfde organisatie spreekt vandaag de dag in ferme bewoordingen over de “schijnveiligheid” van soortgelijke producten.
Wat is er veranderd? De wetenschap? Nee. De veiligheid van het product? Ook niet. Wat veranderde, is de commerciële context en dus de mening van de ‘experts’.
Dat is niet alleen onbetrouwbaar — het is ronduit gevaarlijk.
De enige echte zwemveiligheid: vaardigheid
Laat het glashelder zijn: Geen enkel hulpmiddel, hoe goed bedoeld ook, is een vervanging voor echte zwemles. Geen bandjes. Geen schildpadden. Geen vestjes. Alleen het aanleren van zwemtechniek, onder begeleiding van een professionele zweminstructeur, biedt duurzame veiligheid in en rondom water.
Zwemvaardigheid leer je niet in één zomer en zeker niet met drijfhulpmiddelen. Je leert het door gestructureerde lessen, met oog voor techniek, zelfredzaamheid en vertrouwen in het water. Dit vergt tijd, inzet van ouders en vooral: continuïteit.
De cijfers – te laat, te vaag, te vaak genegeerd
Wat deze jaarlijkse discussie nóg pijnlijker maakt, is de manier waarop we in Nederland omgaan met cijfers over verdrinkingen. Elk jaar opnieuw worden de officiële cijfers van het CBS pas op 25 juli gepubliceerd — midden in de zomervakantie. En elk jaar opnieuw is er kritiek op deze late timing. Want tegen de tijd dat die cijfers boven water komen, is het kwaad vaak al geschied.
Waarom is dat problematisch?
Omdat beleidsmakers, media en ouders daarmee geen enkele kans krijgen om vooraf te leren van de fouten van het voorgaande jaar. Geen gerichte voorlichting. Geen anticipatie op risico’s. Geen preventie.
Als voorzitter van de Nederlandse Stichting Water- & Zwemveiligheid vraag ik me oprecht af waarom dit patroon zich blijft herhalen, ondanks herhaalde verzoeken en kritiek vanuit de sector. Transparantie over verdrinkingscijfers hoort geen jaarlijkse verrassing te zijn — het is een essentieel onderdeel van preventiebeleid.
Oproep aan ouders, scholen en politiek
Ouders: geef je kind niet alleen een zwemband, geef het een vaardigheid die een leven lang meegaat.
Scholen: durf zwemonderwijs serieus te nemen als basisvaardigheid, net als rekenen of taal door middel van theoretische lessen over zwemveiligheid.
Politiek: wacht niet op incidenten of media-aandacht — structureer de aanpak van zwemveiligheid vanuit onderwijs en gemeentes.
En aan de ‘experts’ met wisselende meningen afhankelijk van het merk op de markt: wees eerlijk. Echte veiligheid begint bij helderheid en consistentie. Laat commerciële belangen niet de boventoon voeren in een discussie over kinderlevens.