In mijn bijna 30 jaar als zwemonderwijzer en als voorzitter van de Nederlandse Stichting Water- & Zwemveiligheid (NSWZ) zie ik wekelijks een groep kinderen binnenkomen die in vrijwel alle beleidsstukken over zwemveiligheid structureel over het hoofd wordt gezien: kinderen van 10 jaar en ouder die nog geen zwemdiploma hebben.
Deze jongeren zijn er – in grote aantallen. En ze verdienen onze volle aandacht.
Geen uitzondering meer, maar realiteit
Kinderen van 10 jaar en ouder zonder zwemdiploma komen voor in álle lagen van de samenleving. Ze zijn geen uitzondering, maar een stille groep waarvoor de deur naar zwemveiligheid vaak nooit écht is opengegaan.
De redenen zijn uiteenlopend: – financiële beperkingen binnen het gezin – langdurige ziekte of fysieke beperking – migratiegeschiedenis of taalbarrières – verhuizen of het ontbreken van een passende plek op jonge leeftijd – schaamte of trauma vanuit eerdere ervaringen
Soms is het simpelweg een samenloop van omstandigheden. En soms is het gewoon vergeten.
Zwemles in stilte – en in schaamte
Wat ik vaak zie, is schaamte. Bij het kind zelf én bij ouders. Kinderen die niet durven zeggen dat ze niet kunnen zwemmen. Jongeren die zwijgen tijdens schooluitjes, omdat ze niet mee kunnen doen.
Zodra ze starten met een passend programma — waarin zij niet worden geplaatst tussen kleuters, maar in een groep met leeftijdsgenoten en les krijgen op maat — zie je hun motivatie en leervermogen razendsnel naar boven komen.
Zij willen leren. Ze kunnen leren. Maar alleen als ze serieus genomen worden.
Wat deze groep nodig heeft
Als zwemonderwijzer én als belangenbehartiger in de branche, zie ik een duidelijke opdracht voor ons allemaal:
Zorg voor instapklare programma’s voor 10+ kinderen Geen standaard groepslessen voor jonge kinderen, maar programma’s afgestemd op leeftijd, beleving en tempo.
Erken deze groep in beleid In de meeste overheidsplannen ligt de focus op jonge kinderen. Terecht, maar onvoldoende. 10+’ers zonder diploma verdwijnen in het gemiddelde, terwijl ze juist nú de urgentie voelen.
Maak financiering mogelijk via gemeenten, fondsen of leerplicht Veel ouders kunnen of durven de stap niet (meer) te zetten. Maak het financieel én praktisch toegankelijk, ook buiten reguliere schooltijd.
Zorg dat schaamte geen drempel is Dit begint bij bewustzijn en aanbod, maar ook bij taal, benadering en communicatie. Zwemonderwijzers spelen hierin een cruciale rol.
Praktijkervaring die niet genegeerd mag worden
Bij Zwemschool De Winter Sport zien wij wekelijks hoe krachtig zwemonderwijs voor deze doelgroep kan zijn — mits goed georganiseerd. Binnen enkele weken maken ze grote sprongen. Niet alleen in zwemtechniek, maar vooral in zelfvertrouwen.
Zwemveiligheid stopt niet bij 8 jaar. Zwemvaardigheid hoort geen deadline te kennen. Maar als wij hen blijven overslaan in ons beleid, dan brengen we deze jongeren — onbedoeld — in gevaar.
Een oproep aan de sector en beleidsmakers
Laat deze groep niet langer onzichtbaar zijn. Maak ruimte. Maak beleid. Maak middelen vrij.
Als NSWZ blijven wij ons inzetten voor zwemveiligheid voor álle kinderen. Maar dit kunnen wij niet alleen. Het is tijd voor structurele aandacht voor deze doelgroep — vóórdat het te laat is.