Περισσότερα σημεία κολύμβησης δεν μας κάνουν αυτόματα πιο ασφαλείς
Το αίτημα για περισσότερα σημεία δροσιάς μια ζεστή μέρα είναι κατανοητό. Όμως η ευαισθητοποίηση και η κολυμβητική ικανότητα βαραίνουν περισσότερο από το μπετόν — αλλιώς αδειάζουμε τη θάλασσα με το κουτάλι.
Κάθε ζεστή μέρα ακούγεται το αίτημα για περισσότερα σημεία κολύμβησης. Κατανοητό, όμως μπερδεύει το πρόβλημα με τη λύση: το εμπόδιο βρίσκεται στην κολυμβητική ικανότητα και την επίγνωση, όχι στον αριθμό των σημείων.
Κάθε ζεστή μέρα το ίδιο αίτημα ακούγεται πιο δυνατά: δώστε μας περισσότερα σημεία για κολύμπι, περισσότερη δροσιά. Κατανοητό — μια ζεστή μέρα οι άνθρωποι αναζητούν το νερό, και εκεί που κάτι πάει στραβά θέλουμε να δράσουμε γρήγορα. Όμως μετά από τριάντα χρόνια δίπλα στο νερό, ανησυχώ για το αντανακλαστικό που κρύβεται πίσω από αυτό. Κινδυνεύουμε να μπερδέψουμε το πραγματικό πρόβλημα με τη λύση.
Όπως έγραψα και παλιότερα: το νερό δεν άλλαξε, εμείς αλλάξαμε. Και ο πυρήνας δεν βρίσκεται στον αριθμό των σημείων όπου επιτρέπεται να κολυμπάς, αλλά σε αυτό που μπορούν να κάνουν και να αντιληφθούν οι άνθρωποι όταν μπαίνουν στο νερό. Η ενημέρωση και η ικανότητα στο κολύμπι βαραίνουν περισσότερο από το μπετόν — και γι' αυτό υπάρχουν τρεις λόγοι.
Προσπαθούμε να αδειάσουμε τη θάλασσα με ένα κουτάλι
Ένα νέο σημείο κολύμβησης δεν αποτελεί μέτρο ασφάλειας αν οι άνθρωποι που πηγαίνουν εκεί δεν ξέρουν να κολυμπούν καλά ή δεν εκτιμούν σωστά τον κίνδυνο. Τότε κάθε επιπλέον σημείο αυξάνει την έκθεση στον κίνδυνο. Πρώτα τα θεμέλια — η ικανότητα στο κολύμπι, η αίσθηση για το κρύο και το βαθύ νερό — και μόνο μετά το σημείο.
Η ενημέρωση κλιμακώνεται, το μπετόν όχι
Κάθε χώρα έχει αμέτρητα αυλάκια, κανάλια, λιμνούλες, ποτάμια και λίμνες. Είναι αδύνατο να χτίσεις παντού ένα ασφαλές, διαμορφωμένο σημείο κολύμβησης — και ακριβώς σε αυτά τα μη ρυθμιζόμενα νερά συμβαίνουν τα περισσότερα ατυχήματα. Η ενημέρωση όμως κλιμακώνεται: ό,τι μαθαίνουν οι άνθρωποι το παίρνουν μαζί τους σε κάθε άκρη του νερού, ακόμη κι εκεί όπου τίποτα δεν είναι διαμορφωμένο και κανείς δεν επιτηρεί.
Μεταθέτει την ευθύνη
Όσο περισσότερο το λύνουμε με σημεία και υποδομές, τόσο πιο εύκολο γίνεται να πιστεύουμε ότι η ασφάλεια είναι κάτι που «κανονίζεται». Όμως το νερό δεν διαπραγματεύεται, και δεν κοιτάζει αν το σημείο είναι όμορφα διαμορφωμένο. Η προσωπική ευθύνη — το να ξέρεις να κολυμπάς, να μένεις νηφάλιος, να κρατάς το παιδί σου — παραμένει η πρώτη γραμμή άμυνας.
Εκεί που κάτι πάει στραβά, το πρόβλημα σπάνια κρύβεται σε έλλειψη σημείων κολύμβησης· κρύβεται στην ικανότητα και στην επίγνωση. Στην Ολλανδία, όπου εργάζομαι, αυτό είναι έντονο αυτή τη στιγμή: η εκπαίδευση στο κολύμπι δέχεται πίεση και δεν μαθαίνει πλέον κάθε παιδί αυτονόητα να κολυμπά καλά. Η Ολλανδία δεν είναι μόνη σε αυτό — σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν αντίστοιχα παραδείγματα, από τη μειούμενη εκπαίδευση στο κολύμπι μέχρι παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς εμπειρία στο νερό, αν και η εικόνα διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Εκεί βρίσκεται το φρένο, όχι στον αριθμό των σημείων. Καμία νέα λίμνη αναψυχής δεν κάνει πιο ασφαλές ένα παιδί που δεν ξέρει να κολυμπά.
Μην με παρεξηγείτε: δεν είμαι κατά των καλών σημείων κολύμβησης — αντιθέτως, τα όμορφα και ασφαλή σημεία για κολύμπι έχουν αξία. Όμως είναι το δεύτερο βήμα, όχι το πρώτο. Αν αντιστρέψουμε τη σειρά — πρώτα οι υποδομές, μετά ο άνθρωπος — τότε χτίζουμε μια χώρα γεμάτη εγκαταστάσεις που δεν αγγίζουν το πραγματικό πρόβλημα.
Ας κατευθύνουμε λοιπόν την ενέργεια εκεί όπου αποδίδει περισσότερο: στο να μάθουμε να κολυμπάμε, να μάθουμε να εκτιμούμε τον κίνδυνο, και στην επίγνωση ότι τα ανοιχτά νερά δεν είναι ποτέ αυτονόητα ασφαλή. Επενδύστε πρώτα στους ανθρώπους, μετά στα σημεία. Δεν είναι δημοφιλές μήνυμα μια ζεστή μέρα — είναι όμως το μήνυμα που σώζει ζωές.
Ιδιοκτήτης σχολής κολύμβησης · πρόεδρος της NSWZ · ιδρυτής της De WaterExpert και της WaterZeker · τριάντα χρόνια μαθημάτων κολύμβησης, δεκατέσσερα καλοκαίρια ως ναυαγοσώστης.